Phỏng vấn quan chức video UCI (UCI TV Support Commissaire) Kenneth Simonsson
Tranh cãi quanh VAR có thể xem là chủ đề nóng của World Cup vừa kết thúc. Việc can thiệp video liệu có ảnh hưởng đến diễn biến bình thường của trận đấu, liệu có thực sự mang lại công bằng, liệu có thực sự thể hiện tinh thần thể thao? Cách làm và những câu hỏi như vậy không phải độc quyền của World Cup, cũng tức là không phải độc quyền của FIFA. Ở Tour de France — giải đua xe đạp có ảnh hưởng nhất dưới trướng UCI — cũng có sự can thiệp của VAR, chỉ là chưa đến mức ảnh hưởng kết quả thi đấu để trở thành tâm điểm dư luận. Ở chặng then chốt khi Tour de France vừa tiến vào dãy Alps, Kenneth Simonsson — quan chức duy nhất của UCI phụ trách giám sát video và hỗ trợ trọng tài — đã chi tiết giới thiệu công việc của mình trong chiếc xe tải, đồng thời nhận lời phỏng vấn của chúng tôi.
Hỏi: Nhiều người yêu xe đạp theo dõi Tour de France qua truyền hình, nhưng người thực sự hiểu nhiệm vụ của trọng tài video UCI (TV Support Commissaire) thì không nhiều; vậy trước hết ông giúp chúng tôi nói về công việc của mình được không?
Simonsson: Công việc của tôi chủ yếu hoàn thành trong phòng điều khiển đặt trong xe tải này. Trước mặt tôi có vài màn hình — hình ảnh từ năm camera gắn trên mô tô, thêm hai camera trên trực thăng và camera cố định gần vạch đích. Ngoài ra tôi còn xem được hình ảnh chương trình truyền hình, và giao tiếp với đồng nghiệp trên đường đua qua bộ đàm. Chúng tôi còn một số camera cố định cung cấp hình ảnh thời gian thực; tất cả đều là nguồn hình chúng tôi có thể gọi bất cứ lúc nào — muốn xem góc cụ thể nào chỉ cần bấm vào khung hình tương ứng. Chúng tôi có thể xem lại cùng một tình huống từ các góc khác nhau. Ví dụ, nếu một sự cố đồng thời được camera mô tô và camera trực thăng ghi lại, chúng tôi có thể ghi đồng thời hai khung hình để đối chiếu phân tích. Mọi hình ảnh trên màn hình đều có thể ghi và lưu lại; các sự cố hoặc hành động trước đó được phát lại cho đồng nghiệp xem. Ngoài ra tôi còn theo dõi một số tài khoản mạng xã hội, xem ảnh hoặc video người xem đăng lên, vì đôi khi những nội dung đó có thể ghi được khung hình chúng tôi chưa để ý, nên cũng có thể dùng làm tham khảo.
Hỏi: Ông chủ yếu chú ý những khía cạnh nào?
Simonsson: Tôi chủ yếu chú ý các tình huống liên quan đến an toàn, ví dụ vị trí của xe sự kiện và mô tô có phù hợp không, hành vi có đúng quy định không. Chúng không phải lúc nào cũng ở đúng vị trí, hoặc cách lái không hoàn toàn đạt yêu cầu, vì vậy cần kịp thời thông báo và yêu cầu điều chỉnh. Tất nhiên chúng tôi cũng chú ý giám đốc đội, tay đua, cũng như các tình huống đặc biệt như té xe. Tóm lại, miễn là việc xảy ra trong cuộc đua và chúng tôi nhìn thấy được, chúng tôi đều giám sát.
Hỏi: So với các kỳ Tour de France trước, năm nay UCI trong hỗ trợ trọng tài bằng video có thay đổi mới nào không?
Trả lời: Thay đổi mới duy nhất năm nay là đồng nghiệp trong xe sự kiện giờ có thể nhìn thấy hình ảnh màn hình ở phía tôi. Ngoài ra mọi thứ vẫn như các năm trước.
Hỏi: Những năm gần đây, đặc biệt trong World Cup vừa rồi, VAR (video assistant referee) ngày càng được nhiều khán giả biết đến. Hiện nay các cuộc đua xe đạp cũng ngày càng dựa vào hỗ trợ trọng tài bằng video, nhưng môi trường thi đấu của hai môn lại hoàn toàn khác nhau. Ông cho rằng khác biệt lớn nhất giữa VAR bóng đá và hệ thống hỗ trợ video của UCI là gì?
Simonsson: Thành thật mà nói, hiểu biết của tôi về VAR bóng đá chỉ giới hạn ở những gì thấy trên truyền hình, nên tôi không nắm cách họ làm việc cụ thể. Tuy nhiên tôi nghĩ một trong những khác biệt lớn nhất là chúng tôi không tạm dừng trận đấu. Cuộc đua xe đạp luôn tiếp tục, còn chúng tôi phải phân tích đồng bộ các tình huống trong lúc cuộc đua đang diễn ra. Ngoài ra phạm vi bao phủ của hai môn hoàn toàn khác nhau. Bóng đá chỉ diễn ra trong một sân, còn đua xe đạp đường trường cần bao phủ hàng trăm kilomet đường đua. Đó là khác biệt lớn nhất — chúng tôi không thể nhìn thấy mọi thứ. Trên sân bóng có rất nhiều camera bao phủ một khu vực rất nhỏ, vì vậy gần như mọi sự cố đều được ghi lại; còn trong đua xe đạp đường trường thì không thể làm được điều đó. Như tôi đã nói trước, chúng tôi chỉ có năm camera mô tô và hai camera trực thăng, nên vẫn không thể bao phủ mọi khung hình. Nhiều khi chúng tôi còn phải phụ thuộc vào đạo diễn truyền hình và đội sản xuất đang cắt ống kính sang đâu thì chúng tôi mới thấy được khung hình tương ứng.
Hỏi: Trong quá trình cuộc đua, ông cần xem xét nhiều loại sự cố khác nhau, ví dụ lệch đường nước rút (sprint deviation), đạp xe nguy hiểm, vi phạm tiếp tế, vi phạm xe đội… Trong những tình huống đó, loại nào khó nhất để chỉ dựa vào video đưa ra phán quyết công bằng, chính xác, vì sao?
Simonsson: Tôi không chắc lắm, nhưng chắc vẫn là giai đoạn nước rút. Vì mọi thứ diễn ra rất nhanh, và tất cả mọi người đều hết sức chú ý đến kết quả cuộc đua, nên tôi nghĩ giai đoạn về đích nước rút là lúc cần tập trung nhất, cũng khó phán đoán nhất.
Hỏi: Trí tuệ nhân tạo đang nhanh chóng thay đổi mọi lĩnh vực thể thao. Ông cho rằng tương lai AI sẽ trở thành trợ thủ quan trọng của trọng tài video không? Hay trong việc trọng tài cuộc đua, vẫn còn những phán đoán chỉ có thể dựa vào trọng tài con người giàu kinh nghiệm?
Simonsson: Tương lai sẽ ra sao, chúng tôi hiện chưa biết. Tất nhiên AI chắc chắn có thể phát huy tác dụng ở một số khía cạnh, chỉ là hiện tôi chưa chắc cụ thể sẽ là gì. Tuy nhiên về phán quyết, tôi cho rằng cuối cùng vẫn nên do con người quyết định. Vì trọng tài cần khả năng phán đoán, kinh nghiệm, và còn phải đảm bảo tính nhất quán của phán quyết — không chỉ nhất quán trong cùng một cuộc đua, mà còn phải nhất quán với chuẩn phán quyết của các cuộc đua trước. Tất nhiên AI có lẽ sẽ giúp chúng tôi ở một số khía cạnh, ví dụ công việc ở tầng kỹ thuật.
Hỏi: Mỗi lần phán quyết đều được phát lại nhiều lần trên truyền hình trực tiếp, và nhanh chóng gây thảo luận trên mạng xã hội. So với trước đây, ông có cho rằng môi trường này đã thay đổi cách trọng tài làm việc, hoặc khiến trọng tài phải chịu thêm nhiều áp lực hơn không?
Simonsson: Tôi cho rằng ngay cả trước khi mạng xã hội xuất hiện, công việc trọng tài vốn đã đi kèm áp lực rất lớn. Đó chỉ là một phần trong sự phát triển của môn thể thao này; bạn phải học cách thích nghi và cố gắng hết sức mình. Khi chúng tôi đưa ra phán quyết, chúng tôi không nghĩ mạng xã hội sẽ phản ứng thế nào, vì như vậy thì không thể làm việc. Tất nhiên áp lực thực sự luôn tồn tại. Ngay cả ở những cuộc đua không có truyền hình, bạn vẫn cảm nhận được áp lực, vì bạn luôn muốn đưa ra phán quyết đúng. Tuy nhiên tôi cho rằng áp lực vừa phải thực ra là điều tốt — nó giúp bạn giữ tập trung, chứ không quá buông lỏng. Là trọng tài, bạn phải rõ mình đang làm gì, và đủ tin tưởng vào phán quyết của mình.
Hỏi: Ông từng trọng tài nhiều giải xe đạp đỉnh cao thế giới. Nếu nhìn lại sự nghiệp, có lần phán quyết nào đến nay vẫn khiến ông ấn tượng sâu không? Vì nó đặc biệt phức tạp, hay vì từng gây tranh cãi lớn?
Simonsson: Tôi không thấy có sự cố hay phán quyết đặc biệt nào để lại ấn tượng sâu nhất. Mỗi tình huống đều khác nhau, mỗi sự cố có bối cảnh và góc nhìn khác nhau. Khi ngồi đây làm việc là xử lý từng tình huống theo quy trình đã định, nên tôi không thấy cái nào đặc biệt đặc biệt.
Hỏi: Nếu năm năm sau chúng tôi lại phỏng vấn ông ở Tour de France, ông nghĩ công việc trọng tài video lúc đó sẽ như thế nào? Ông dự kiến những công nghệ mới nào sẽ trở thành trang bị chuẩn trong việc trọng tài cuộc đua?
Simonsson: Tôi nghĩ số lượng camera lắp trên mô tô khó có thể tăng thêm nhiều nữa. Có lẽ sẽ xuất hiện những camera nhỏ hơn, hoặc áp dụng một số công nghệ mới. Còn công nghệ tương lai sẽ phát triển đến đâu, lúc này tôi thật sự chưa nói được.
Cập nhật lúc 2026-08-03 14:59